| Wschodnie Wybrzeże Meklemburgii jest rozległe. Na linii 1712 km długości spotykają się ze sobą woda i ląd. Z tego 354 km zalicza się do wybrzeża zewnętrznego, a dalsze 1358 km do wybrzeża wewnętrznego (po niemiecku zwanego Binnenküste - Wybrzeżem pszczelim). Pod pojęciem Wybrzeża Pszczelego rozumie się tutaj wybrzeże wewnętrznych wód Zalewu Szczecińskiego i innych zatok położonych w sąsiedztwie Bałtyku oraz nie mających z nim bezpośredniego połączenia. Wyspa Uznam, największa zaraz po Rugii, posiada łącznie 301 km wybrzeży wewnętrznych wód lagunowych. Południowe brzegi wyspy Uznam wraz z siostrzaną wyspą Wolin stanowią północną granicę Zalewu Szczecińskiego. Połączenie Zalewu Szczecińskiego z otwartym morzem odbywa się przez rzekę Pianę (z Zatoką Greifswaldzką) i przez rzeki Świnę oraz Dziwnę (z Zatoką Pomorską). |
 |
Chronić wybrzeże - dlaczego i gdzie? |
| Tak jak wiele innych wybrzeży, także brzeg Uznamu i Wolina poddawany jest codziennym wpływom działalności człowieka i siłom natury prowadzącym do ciągłych zmian linii brzegowej. 70% wybrzeża Meklemburgii Pomorza Przedniego określonych jest jako cofające się, co oznacza, że procesy abrazji i erozji brzegu są silniejsze niż procesy akumulacii. Przeciętne cofanie się brzegu wynosi 34 m na 100 lat. Niektóre ekstremalne wartości cofania się brzegu sięgają nawet 90 do 210 m w ciągu jednego wieku. Akumulacja dominuje natomiast tylko na zaledwie 7 % długości wybrzeża. W tych miejscach powstają mierzeje i wały akumulacyjne. Przykładem jest tutaj największy obszar akumulacyjny Europy Środkowej - miejscowość Darsser, który w ostatnich 300 latach wydłużył się w kierunku morza o ok. 2,5 km. Na wyspie Uznam wał akumulacyjny Piany o długości 14 km, położony w północno-zachodniej części wyspy, tworzy największy obszar płaskiego wybrzeża morskiego. Tu w ciągu 200 lat materiał zakumulowany osiągnął długość aż 1,8 km. Obszar ten, obecnie znajdujący się pod ochroną, powiększa się do dnia dzisiejszego. Liczby te, świadczące o dynamice naszego wybrzeża, wywierają niemałe wrażenie. Także na tak zwanym Wybrzeżu Pszczelim występują strefy znoszenia i akumulacji, jednakże mają one niewielkie znaczenie. Decydują o tym przede wszystkim obszary lądowienia. |
|
| |
| Wybrzeże wokół Zalewu Szczecińskiego charakteryzuje się dużą różnorodnością form brzegu (strome i płaskie brzegi). Szczególnie podatne na niestrudzone oddziaływanie sił natury są odcinki przejściowe pomiędzy wysokim a niskim wybrzeżem, co pozostaje nie bez znaczenia dla ludzi, którzy od dawien dawna szukają bliskości z wodą. Dla niektórych przebywanie nad wodą jest formą wypoczynku i przygodą, dla innych zaś, sensem życia. Zamiłowanie do morza sprowadza na wybrzeże ludzi, którzy pragną czuć się bezpiecznie i być chronieni przed powodziami i wiążącym się z tym zniszczeniem. Jak duże zagrożenie może stanowić powódź, pokazują tragiczne zdarzenia w historii Uznamu. W październiku 1872 oraz w lutym 1874 roku leżąca pomiędzy Zempinem i Koserowem miejscowość Damerow została w wyniku dwóch spiętrzeń sztormowych kompletnie zniszczona. Mieszkańcy, którzy przeżyli zmuszeni byli do opuszczenia swoich domów. Miejscowość ta kilkakrotnie znoszona z powierzchni ziemi przez setki lat w wyniku powodzi, za każdym razem była odbudowywana. Stało się tak również i tym razem po powodzi z 1874 roku. O ofiarach tragedii z tamtych lat przypominają dziś jeszcze tylko kamienie pomnikowe przy starej leśniczówce. Damerow położony był w przewężeniu wyspy zwanym „Talią osy” (jedynie 350 m dzielił w tym miejscu Bałtyk od Achterwasser). Wyspa Uznam od tamtego czasu była aż 9 razy podzielona w tym miejscu na północną i południową część w wyniku powodzi. Ten przykład wyraźnie uświadamia, że konstrukcje techniczne służące ochronie wybrzeża są nieodzowne. |
|
Środki ochrony wybrzeża |
Ochrona wybrzeża, zapobieganie skutkom oddziaływania przyboju, prądów strumieniowych czy powodziom przejawia się w różnego rodzaju formach. Do form tych należą wydmy przeciwpowodziowe oraz połączenia wydm z zadrzewieniem czy groblami, które chronioną rozległe płaskie powierzchnie wybrzeży. O zapewnieniu bezpieczeństwa podczas powodzi decydują zarówno wysokość wydmy przeciwpowodziowej, jak i ilość zawartych w niej ziaren piasku. Wysokość wydm przeciwpowodziowych wyznacza się aktualnie na podstawie miejscowych stałych pomiarów stanu wody (patrz link). Tak też, dla wydm przeciwpowodziowych o wysokości od 3,5 m n.p.m. konieczna jest szerokość korony wydmy o ekstremalnym stopniu obciążenia, wynosząca 40-45 m. Obsadzenie wydm roślinnością oraz integracja z pasami zadrzewień podwyższają stopień skuteczności oddziaływania wydm (tzw. biologiczno-inżynieryjne środki ochrony wybrzeża). Za środki ochrony brzegu bliskie naturze uznaje się poszerzanie plaż i obszarów podatnych na zalewanie przez nawożenie piasku. Stosuje się to od 1968 roku. Metoda ta pozwala jedynie na tymczasowe wyrównywanie deficytu materiału osadowego i dlatego też co 6-8 lat konieczne jest jej powtarzanie. Skuteczność działania tychże nasypywań zwiększa się z dodatkową rozbudową systemu ostróg zwanych też tami poprzecznymi. Ostrogi są to wbite w dno drewniane pale, tworzące rzędy o długości 50-90 m ustawione prostopadle do brzegu. Redukują one oddziaływanie równoległego do brzegu przyboju i powodują osadzanie się sedymentu w miejscu ich występowania.
Falochrony natomiast, stawiane są w miejscach o szczególnej tendencji do cofania się brzegu. Falochrony budowane są z dużych kamieni naturalnych na głębokości 2-4 m i w odległości od brzegu od 50 do 200 m, równolegle do linii brzegowej. Powodują one zmniejszenie się ilości naniesionego materiału poprzez osadzanie się piasku. Dawniej stosowane zabudowania przeciwpowodziowe, jak mury brzegowe czy kamienne wały, mogą być budowane, tam gdzie nie możliwe jest zastosowanie intensywnych powierzchniowych środków ochrony brzegów. W wyniku ich statycznego działania przeciw dynamicznym procesom wód Bałtyku, zachodzi proces łamania się fal i tworzenia stref przyboju, które to mogą wywoływać skutek odwrotny, czyli wzmacnianie procesu abrazji od strony morza. Dlatego też obszary te wymagają dodatkowych poczynań w kierunku ochrony brzegu.
W największej potrzebie jest ochrona wybrzeża morskiego, gdyż tu siły oddziaływania są szczególnie duże. Jednocześnie wielofunkcyjne zabudowania ochronne wybrzeża morskiego, z założenia spełniają również funkcję urządzeń ochrony brzegu zbiorników przymorskich. Wyższe i mocniejsze tamy, wydmy i inne konstrukcje ochronne wybrzeży morskich stanowią przeszkodę dla szybkiego podnoszenia się poziomu wód podczas powodzi, opóźniając ją na wysokości wybrzeży zbiorników przymorskich, takich jak zalewy czy zatoki. Piana, Świna i Dźwina tworzą w trakcie występowania powodzi i wód wysokich relatywnie małe dopływowe przekroje poprzeczne w zatokach i portach. W nich więc zazwyczaj występują niskie stany wód z czasowym opóźnieniem. Dlatego też zabudowania ochronne brzegów śródlądowych nie są tak niezbędne, jak w przypadku wybrzeży morskich. Funkcje ochronne dla miast wysokiego ryzyka powodziowego spełniają tamy. Nadzór nad tamami, jak również nad ochroną przeciwpowodziową sprawują urzędy państwowe, a za tamy drugorzędne odpowiedzialne są lokalne instytucje zarządzające obszarami wodnymi. |
|
Küstenschutz MV
